Ücretsiz, başarılı, hızlı, popüler, küçük boyutlu media dosyalarını ve bilinen imaj (jpg, gif, png vs.) dosyalarını organize eden XnView’in forumlarında “Some ideas about categorizing images” adlı başlığın fikrinde kategorileme ve arşivleme çözümlerini sunacağım.

Medya ve imaj (grafik, fotoğraf vs.) dosyalarıyla çalışanlar, bunları oluşturmaya bayılanlar ve yıllardır bilgisayar sahibi olup bu tip arşivlerini dağ gibi yapanların sorunu bu dosyaların disklerde düzenli olması, kolay erişilebilir olmasıdır.

Ben AcdSee kullanıyorum. Programın kendi belirlediği kriterlere göre kategorileme özelliği var. “Son çektiğim fotoğraflar nerede” diye arayıp duracağınıza ACDSee’nin “Calendar”ına girdiğinizde dijital fotoğrafların çekildiği tarihi göre bir takvim uygulamasında listelendiğini göreceksiniz ya da “falanca makinemi kullandığım çalışmalarım nerede” diye bir derdiniz var ise yine ACDSee’nin “Organize” tabında bulunan Camera Model listesini kullanabilirsiniz.

Ancak ACDSee küçük kızınız Zeynep’in olduğu fotoğrafları keşfedemez doğal olarak. Bunun için kendi kategorileme fikrinizi oluşturmalısınız. İlgili başlığı paylaşan kişi, kategorileme işlemleri için 4 adet çözüm bulmuş:

A- Categorizing using IPTC keywords
IPTC Keyword alanına anahtar kelime girerek kategorileme
En başarılı yöntem gibi duruyor. Kızınız Zeynep’in adını fotoğrafın IPTC Keywords alanına giriyorsunuz. ACDSee vb. programların arama kutusuna Zeynep yazıyorsunuz ve IPTC Keywords hanesi dahil taranan bilgilerden Zeynep ile ilgili olan fotoğraflar listeleniyor. IPTC verilerinde Supplemental Categories alanına kategori de atayabiliyorsunuz ancak ACDSee bu alanı hızlı aramada henüz taramıyor. Gelişmiş Aramada elbette bu alanı da arayabiliyorsunuz. Fotoğraflarınızı istediğiniz yere istediğiniz araçla taşıyabilirsiniz. IPTC verileri fotoğraf dosyasına kayıtlı olup fotoğrafınızın gittiği yere gidecektir. Ancak Tiff ve Jpeg uzantılı dosyalara bu veriler girilebilir. Yani video veya başka tip dosyalarınızı bu yöntem ile arşivleyemezsiniz.

B- Categorizing using folders
Kategorileme işlemi için klasörleri kullanmak. En bilindik ve pratik yöntem
Fotoğraflarınızın olduğu ana klasörün altında “Zeynepin Doğum günü”, “Zeynepin Mezuniyeti” şeklinde oluşturduğunuz alt klasör isimleriyle yapılan arşivleme yöntemidir. Hiçbir yazılım veya ekstra araç gerektirmez. Basittir, kolaydır, sağlam bir yöntemdir ancak Zeynepin Mezuniyetinde oğlunuz Alinin de bir fotoğrafı var ise…

C- Categorizing using description
Fotoğrafı tanım alanına göre kategorileme
Tanım alanına anahtar kelime ve kategori bazında verilerin girilmesine taraf değilim. Adı üzerinde tanım alanı. Bu sistem için Exif-Comment, IPTC-Caption alanları söz konusu. Veritabanı alanlarına girmiyorum çünkü bir sonraki başlıkta bahsedilecek. ACDSee programı IPTC-Caption alanını Hızlı Arama (Quick Search) özelliğinde tarıyor. Bu Caption alanı Picasaweb, Flickr, hatta Wordpress gibi popüler çevrimiçi araçlar tarafından okunuyor ve içindeki veriler listeleniyor. Ayrıca keywords meywords fazla detaya girmek istenmiyorsa sadece bu alanın “Zeynepin doğum gününde kardeşi Ali ile” diye veri girilmesi hem Zeynep hem Ali için sonuç verecektir. Kişisel kullanımın dışında özellikle bazı online sitelerin mutlaka keywords (anahtar kelime) istediğini hatırlatalım.

D- Categorizing using database
Popüler organize programlarında bulunan kategori oluşturma ve programların veritabanında bu kategorilerin ve kategoriye ait dosyaların bilgilerinin saklanması işlemidir.
Aslında A ve C’dekiler ile aynı mantık uygulanmış oluyor ama nedense -ACDSee için belirtiyorum- IPTC’e kategori girmek yerine Organize bölümünden belirlediğiniz kategorileri işaretlemek daha pratik gözüküyor. Ayrıca A ve C başlıklarındaki yöntemlere göre çok hızlıdır; sebebi bu verilerin veritabanında saklanıyor olmasıdır. Veritabanınızın yedeğini ara sıra ve sistem formatlanırken almanız gerekiyor. Bu veritabanı olmayınca fotoğraflarınızın kategorileri ve diğer veritabanına girdiğiniz bilgileri de olmuyor. Ayrıca fotoğraflarınızı Windows Gezgini veya Bilgisayarım’dan bir yere taşıdığınızda fotoğraflarınızı organize eden yazılım veritabanından fotoğraf ile ilgili verileri siliyor. Nerede olduğunu bulamıyor. Kendiniz bulursanız yeni bir fotoğraf muamelesi yapılıp daha önce veritabanına girilen hiçbir verinin tutulmadığını görüyorsunuz.

Ayrıca bilgisayarınıza taktığınız harici disk içinde bulunan fotoğraflarınızla ilgili veriler herhangi bir sebeple (format, başka bir bilgisayara harici diski takma) sürücü harfi (C,D,E,F…) değişirse sıkıntı yapıyor. Henüz böyle bir durumla karşılaşmadım o yüzden kesin bir şey söyleyemiyorum, sadece duydum.

Güncellenebilir.